Benny Wenda – biografia

Benny Wenda strona

———————————————————————————

Początki

Benny Wenda 1W dzieciństwie, w latach 1970. światem Benny’ego Wendy była jego wioska w odległych górach Papui Zachodniej. Życie składało się z opieki nad ogrodami w towarzystwie jego matki, wśród ludu Lani, którzy, jak mówi: „żyli w pokoju z naturą w górach”. W 1977 roku tamte życie zmieniło się dramatycznie.

W tym samym roku żołnierze pojawili się w jego wiosce. Teraz, każdego poranka, w drodze do ich ogrodów, Benny, jego matka i ciotki byli zatrzymywani i przeszukiwani przez indonezyjskich wojskowych. Często żołnierze używali siły wobec kobiet, aby umyć je w rzece przed brutalnym gwałtem, na oczach ich dzieci. Wiele młodych kobiet, w tym trzy ciotki Benny’ego, zmarły w dżungli z powodu traumy i ran zadanych podczas tych ataków, które często pociągały za sobą okaleczenie narządów płciowych. Każdego poranka papuaskie kobiety musiały meldować się na posterunku wojskowym aby dostarczyć żywność ze swoich ogrodów, a także sprzątać i gotować dla żołnierzy. Przemoc, rasizm i narzucanie podporządkowania stało się częścią codziennej rutyny.

Później, w tym samym roku, w odpowiedzi na wojskową przemoc wymierzoną w Papuasów, lud Lani, liczący sobie 15 tysięcy członków, wszczął bunt. W odpowiedzi, indonezyjskie siły powietrzne zbombardowały wiele wiosek Lani w górach, w tym wioskę Benny’ego. Benny pamięta atak w którym ich chaty oraz zbiory żywności zostały spalone, a wielu członków jego rodziny zginęło lub odniosło rany. On też ucierpiał w tym ataku: został ranny w nogę i nie był leczony, ponieważ jego rodzinę zmuszono do ucieczki i ukrywania się w dżungli. W rezultacie tego zdarzenia jedna z jego nóg jest znacznie krótsza niż druga, idąc lekko utyka. Ponad dwadzieścia lat później blizny, cierpienie oraz trudności w chodzeniu pozostają.

Dzieciństwo w dżungli

Benny Wenda 2W latach 1977-1983 Benny i jego rodzina, wraz z tysiącami innych górali, żyli ukrywając się w dżungli. Życie było ciężkie. Brakowało żywności, a i schronienie było niewystarczające. Osłabieni walczyli o przetrwanie w surowych warunkach. Przemoc ze strony wojska pozostawała ciągłym zagrożeniem. W szczególności jedno wstrząsające zajście z udziałem indonezyjskich sił bezpieczeństwa dotknęło rodzinę Benny’ego w tym okresie. Żołnierze wyrwali dwuletniego kuzyna Benny’ego z rąk jego ciotki i rzucili go na ziemie z tak wielkim impetem, że plecy dziecka uległy złamaniu. Następnie zgwałcili jego ciotkę, zmuszając Benny’ego do oglądania tego okrucieństwa. Jego mały kuzyn zmarł dwa tygodnie po tym ataku; jego ciotka jakiś czas później z powodu zadanych ran. Benny nie mógł zrozumieć dlaczego indonezyjscy żołnierze to zrobili, nadal nie posiadając wiedzy na temat kontekstu w jakim ta przemoc miała miejsce.

Po pięciu latach w puszczy, wszyscy pozostali z jego wioski ulegli warunkom i poddali się indonezyjskiej administracji. Tylko jego rodzina pozostała w lesie. Poddając się, Papuasi sami musieli wstawić się do lokalnych posterunków wojskowych, niosąc indonezyjską flagę, która sygnalizowała ich lojalność wobec Indonezji, a także gotowość do życia w społeczeństwie pod indonezyjskimi rządami. Kiedy zmarła ciotka Benny’ego, w dużym stopniu z powodu warunków panujących w leśnej kryjówce, jego rodzina zdecydowała, że nastał czas aby oddać dzieci dla ich własnego dobra. Straciwszy już tak wiele, dziadek Benny’ego podkreślał, że zabrane dzieci wrócą, mówił jego matce, że dobrobyt Benny’ego jest ważny, dodając, iż pewnego dnia dowie się on co i dlaczego się z nimi działo… i pewnego dnia będzie działał.

Po poddaniu się jego rodziny, Benny poszedł do szkoły. Jego edukacja dotyczyła całkowicie Indonezji. Uczył się o indonezyjskiej niepodległości uzyskanej po kolonizacji holenderskiej i brał udział w obchodach dnia niepodległości 17 sierpnia 1945 roku. Uczył się o bawołach zamiast o świniach, a także o polach ryżowych zamiast o ogrodach w stylu papuaskim, na których dorastał  pracując ze swoją rodziną. Powiedziano mu, że powinien jeść ryż zamiast słodkich ziemniaków. Indonezyjscy nauczyciele i uczniowie określali Benny’ego oraz innych papuaskich uczniów mianem „głupich”, „prymitywnych” i „brudnych”, ponieważ jedli wieprzowinę, a ich rodzice byli „nieprzyzwoici”, gdyż mężczyźni nie nosili niczego poza tradycyjną koteką (osłony na genitalia).

Benny Wenda 3Benny wciąż nie mógł zrozumieć dlaczego Indonezyjczycy traktowali go w ten sposób. Stale chodził do swojej matki z pytaniami: „Dlaczego dorastałem w lesie? Dlaczego jestem odmienny od innych? Dlaczego oni nazywają mnie głupim?”. Jego matka odmawiała mu odpowiedzi na te pytania. „Pewnego dnia opowiem Tobie całą historię” – mówiła za każdym razem. W liceum Benny był tylko jednym z dwójki papuaskich uczniów w klasie. Pozostali byli dziećmi transmigrantów pochodzących z Jawy i Sulawesi. Pewnego dnia, nauczyciel nakazał mu usiąść obok jawajskiej dziewczyny. Wykonując polecenie nauczyciela Benny uśmiechnął się i pozdrowił ją z uszanowaniem. Na ten gest dziewczyna odwróciła się, rzuciła groźne spojrzenie i opluła go. Czując się okropnie, starł jej ślinę ze swojej twarzy. „Może ja naprawdę nieprzyjemnie pachnę” – pomyślał – „Poczułem się rozgoryczony. Muszę być niewystarczająco czysty. To musi być powód dla którego ona mnie nie lubi”. Uznając, że problem leży po jego stronie i chcąc desperacko zadowolić dziewczynę, Benny poszedł po szkole do sklepu aby kupić dodatkową kostkę mydła. Umył się trzy razy. Następnego dnia, poszedł pewnie do klasy i usiadł na swoim miejscu, uśmiechając się i ponownie witając dziewczynę z wyrazami szacunku. Tym razem koleżanka ze szkolnej ławy wstała, przyciągając uwagę całej klasy i ponownie splunęła na niego. Klasa wybuchła śmiechem.

Benny w końcu uświadomił sobie: to nie miało nic wspólnego z jego czystością. To był rasizm. Benny wstał rozwścieczony i powiedział: „Czy myślisz, że skoro jestem czarny, ponieważ jestem Papuasem, to jestem brudny!?! Mam oczy, mam ręce… Jestem człowiekiem – tak jak Ty! Oboje jesteśmy ludźmi i oboje zasługujemy na takie same traktowanie. Z szacunkiem”!

Wydarzenia takie jak te ukierunkowały Benny’ego w stronę przyjęcia przywódczej roli w papuaskiej społeczności. Jego motywacje nie wypływały z polityki, ale z pragnienia potwierdzenia i celebrowania papuaskiej tożsamości, a także zachęcenia pozostałych Papuasów do robienia tego samego. Benny kontynuował naukę uzyskując stopień naukowy na socjologii i politologii w Jayapurze. Podczas nauki na uniwersytecie, zainicjował on grupę dyskusyjną papuaskich studentów w Jayapurze – obejmującą wszystkie roczniki i wszystkie plemiona , z gór jak i z regionów położonych na wybrzeżu – tak aby mogli zbierać się razem i rozmawiać o tym, co to znaczy być Papuasem. Nade wszystko, Benny chciał zmienić sposób myślenia papuaskich dzieci, które wychowywano na opowieściach, że były prymitywne, głupie i brudne – chciał uczyć je dumy z własnej tożsamości, z tego że są Papuasami.

W poszukiwaniu prawdy

Benny Wenda 4Wiele pytań dla Benny’ego pozostawało nierozwiązanymi. Chociaż mógł mówić o własnych okropnych doświadczeniach, nadal nie rozumiał szerszego konfliktu i kontekstu, w których jego osobiste cierpienia – oraz jego wioski – miały miejsce. Zawiedziony niedostatkiem informacji, jakie otrzymał w szkole, a także odmową jego matki, nie chcącej odpowiadać na pytania, poszukiwał odpowiedzi na temat papuaskiej historii. Szukał w szkolnej bibliotece, w publicznej bibliotece, w uniwersyteckiej bibliotece, lecz nie znalazł niczego. Zadawał sobie pytanie: „Dlaczego uczymy się tylko o indonezyjskiej historii? Historii Jawy, Sumatry i Bali? Gdzie jest historia Papui?”

Do lat 1980. a nawet wczesnych lat 1990. było bardzo niewiele pisanej historii i dyskusji o warunkach papuaskiej inkorporacji w skład Indonezji. W końcu, poprzez opowiadane historie i przekaz ustny, Benny doczekał się wiedzy na temat tego jak Holendrzy zachowali kontrolę nad prowincją po 1945 roku i obiecali niepodległość. Dowiedział się o deklaracji papuaskiej suwerenności z 1 grudnia 1961 roku, o zachodniopapuaskiej fladze (Bintang Kejora), o narodowym hymnie (Hai Tanakhu Papua), o indonezyjskiej inwazji, a także o Akcie Wolnego Wyboru w 1969 roku, kiedy mała grupa wybranych Papuasów została zastraszona i zmuszona do zagłosowania za integracją z Indonezją.  Ostatecznie zrozumiał korzenie i przyczyny stojące za takim a nie innym traktowaniem Papuasów, takich jak on, przez indonezyjską administrację i jej funkcjonariuszy „porządku”.

Benny przypomina, że w tamtym czasie nikt nie mógł sobie pozwolić na użycie słowa „Papua” czy „Papua Zachodnia”, w obiegu znajdywało się określenie „Irian Jaya”, nie mówiąc już o publicznych dyskusjach o papuaskiej historii, kulturze czy tożsamości. Książki były cenzurowane, ale wiedza o historycznych początkach opresji była wystarczająca. Trwające od dekad przemoc, dyskryminacja i ucisk sprawiały, że Benny nie potrzebował pisemnego zapisu: miał doświadczenia z pierwszej ręki.

Demmak i „papuaska wiosna”

Po upadku Suharto, rozluźnieniu militarnej kontroli i niepodległości Timoru Wschodniego w 1999 roku, demonstracje i podnoszenie flag odnotowano w całej Papui Zachodniej – Papuasi domagali się własnego referendum w sprawie niepodległości. W okresie pomiędzy 1999 a 2000 rokiem, znanym jako „papuaska wiosna”, Dżakarta utrzymywała dialog z papuaskimi przywódcami oraz z Prezydium Rady Papuaskiej (Presidium of the Papuan Council – PDP), utworzonym po to aby reprezentować papuaski ruch narodowy i prowadzić negocjacje w sprawie papuaskiej przyszłości.

Benny Wenda 5Benny Wenda właśnie w tamtym okresie stał się liderem Demmak (Dewan Musyawarah Masyarakat Koteka), Plemiennego Zgromadzenia Koteka. Demmak zostało założone przez starszyznę plemienną celem działania w kierunku uznania i ochrony zwyczajów, wartości i wierzeń plemiennych ludów Papui Zachodniej. Było zwolennikiem suwerenności wobec indonezyjskiego rządu, odrzucało specjalną autonomią i wszystkie pozostałe polityczne kompromisy proponowane przez indonezyjski rząd. Jako Sekretarz Generalny Demmak, Benny Wenda reprezentował radę starszych. Organizacja wspierała negocjacje PDP z Dżakartą do tego stopnia, że uosabiała aspiracje papuaskiego narodu, którymi była niepodległość względem Indonezji.

Kiedy jednak Megawati została prezydentem Indonezji, w lipcu 2001 roku, polityka wobec Papui uległa zmianie. Kompromisowa wersja specjalnej autonomii stała się jedyną polityczną opcją braną pod uwagę. Papuaska Wiosna zakończyła się, indonezyjskie siły bezpieczeństwa rozpoczęły prześladowania znanych „separatystów”. Theys Eluay, lider PDP, został zamordowany przez żołnierzy, lecz Benny stał pewnie wraz z Demmak przy założonym celu: pełnej niepodległości.

Polityczne prześladowania… i ucieczka

Polityczna wolność do wyrażania aspiracji niepodległościowych szybko się ulotniła. Po raz kolejny popieranie niepodległości stało się niebezpieczne. Tajne dokumenty, odkryte później przez organizacje praw człowieka wymieniają określone organizacje i jednostki, które znajdowały się w najwyższym zainteresowaniu służb, w tym PDP i Demmak. Benny Wenda został zatrzymany 6 czerwca 2002 roku i wtrącony do aresztu w Jayapurze. Jego dom przeszukano bez nakazu rewizji, a policja odmówiła mu informacji na temat oskarżeń wniesionych w jego sprawie. Był torturowany przez policję i przetrzymywany w odosobnieniu przez kilka miesięcy. Jakiś czas później oskarżono go o podburzanie do ataku na posterunek policji i spalenie dwóch sklepów w małej miejscowości w Abepura, 7 grudnia 2000 roku, w których zginęli policjant i strażnik. Z powodu swoich poglądów politycznych, Benny’ego oskarżono o przestępstwa, których nie popełnił.

Benny Wenda 6

Te oskarżenia związane były z niesławnym „incydentem Abepura”, po którym indonezyjska policja dopuściła się wobec papuaskich społeczności brutalnych aktów odwetu. W następnych dniach aresztowano ponad 100 osób, policja dopuszczała się przemocy, torturowała w areszcie i zabiła co najmniej trzy osoby. Dwóch funkcjonariuszy policji oskarżono po tych wydarzeniach o zbrodnie przeciwko ludzkości i postawiono przed Sądem Praw Człowieka w 2005 roku, ale zostali uniewinnieni. Benny stojąc przed perspektywą oskarżenia o podżeganie do dokonania ataku na posterunek policji,  a także samego podpalenia, otrzymałby prawdopodobnie 25 lat więzienia. Jednak nie był on nawet w kraju w czasie domniemanego planowania i przeprowadzenia tych ataków.

Benny Wenda 7Jego proces rozpoczął się 24 września 2002 roku i trwał przez następne tygodnie. Uzbrojeni policjanci otaczali go na sali sądowej każdego dnia, pojawiło się również wielu zwolenników Benny’ego, aby zademonstrować wsparcie dla swojego lidera. Stojąc przed sądem zachowywał stoicką postawę i był zdecydowany dowieść swojej niewinności.

Proces od początku był wadliwy. Prokurator i sędzia poprosili obrońców Benny’ego o łapówkę, ale usłyszeli odpowiedź odmowną. Osoby wymienione jako kluczowi świadkowie oskarżenia nie mogli zostać zidentyfikowani i tym samym przesłuchani przez sądem. Obrona Benny’ego domagała się, aby zeznania świadków zostały odrzucone na podstawie sfabrykowania ich przez policję w celu wplątania oskarżonego w ten atak. Lecz sędzia, który okazał się stronniczy i wrogo usposobiony do Benny’ego przez całe postępowanie, zaakceptował dowody. Stało się oczywistym, że Benny nie otrzyma sprawiedliwego wyroku.

W międzyczasie w więzieniu Benny kilkukrotnie był fizycznie atakowany przez strażników więziennych. Za poradą swojego prawnika, nie spożywał posiłków otrzymywanych w placówce penitencjarnej, chcąc uniknąć ryzyka otrucia. Rozpowszechniły się pogłoski, że wywiad wojskowy zabije go w areszcie  zanim sędzia podejmie decyzję.

Benny Wenda 8Sąd odroczył podjęcie decyzji. Skazanie na karę pozbawienia wolności – lub śmierć – wydawały się pewne. Żadna z tych negatywnych wizji nie została jednak przekuta we fakty. W cudownych okolicznościach, których nie chce wyjaśnić ze strachu przed narażeniem na niebezpieczeństwo osób, które mu pomogły, 27 października 2002 roku Benny uciekł z więzienia Abepura. Po tym incydencie, indonezyjska policja, traktując  go jako zbiega, wydała rzekomo nakaz zastrzelenia go. Dzięki pomocy zachodniopapuaskich aktywistów niepodległościowych, Benny przekroczył jednak granicę z Papuą Nową Gwineą, by następnie przy wsparciu europejskich organizacji pozarządowych, podróżować do Wielkiej Brytanii, gdzie przyznano mu azyl polityczny. W 2003 roku Benny i jego żona Maria zostali ponownie połączeni w Wielkiej Brytanii, gdzie do dzisiaj mieszkają razem ze swoimi dziećmi.

Benny posiada głębokie i trwałe przekonanie, że sprawiedliwość ostatecznie zwycięży, a swoją godną uwagi ucieczkę przed prześladowaniami w Indonezji postrzega jako testament wieszczący nadchodzące zmiany. Ze smutkiem przyznaje, że pozostali wojownicy o wolność, jak Arnold Ap, Theys Eluay i Bil Tabuni, nie mieli tyle szczęścia co on. Lecz to tylko wzmacnia jego postawę. „Kiedy moje ludzie nadal cierpią i umierają, nic nie powstrzyma mojej kampanii” – deklaruje.

Benny Wenda 9W 2011 roku indonezyjski rząd wydał międzynarodowy nakaz aresztowania Benny’ego, obligujący do działania Interpol. Ten ruch był szeroko krytykowany, jako fortel zastosowany by uciszyć Benny’ego Wendę, a także mający na celu przeszkodzenie mu w podróżowaniu i przemieszczaniu się między krajami – koniecznych w trakcie prowadzenia kampanii na rzecz niepodległości Papui Zachodniej. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości doprowadził jednak do odwołania czerwonego listu gończego (red notice) i Benny mógł ponownie przemieszczać się bez ograniczeń. W sierpniu 2012 roku nastąpił punkt zwrotny w tej sprawie. Interpol cofnął czerwony list gończy po rocznym dochodzeniu, konkludując, że rząd Indonezji nadużył systemu, motywowany próbą uciszenia Benny’ego.

Benny Wenda posiada własną stronę ‘The Office of Benny Wenda. Powyższy tekst jest fragmentem biografii z tej strony

Reklamy